Əsas Səhifə > MANŞET / Hadisə > Şamaxının Qəhraman Şəhidləri: Vətən müharibəsində göstərilən iğidlik və qəhramanlıq nümunələri
Şamaxının Qəhraman Şəhidləri: Vətən müharibəsində göstərilən iğidlik və qəhramanlıq nümunələriDünən, 21:11 |
|
Ulu Öndərin 1993-cü ildən ikinci dəfə Azərbaycana hakimyyətə qayıdışından sonra dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və nizami ordunun qurulması istiqamətində addımlar atılmışdır. Məqalədə Qarabağ münaqişəsinin tarixi konteksti, Şamaxı rayonunun I Qarabağ müharibəsində iştirakı və 44 günlük Vətən müharibəsində göstərilən qəhrəmanlıq nümunələri nəzərdən keçirilir. Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan tarixinin ən ağır, ağrılı və mürəkkəb mərhələlərindən birini təşkil edir. 1988-ci ildən etibarən Ermənistanın hərbi təcavüzü və separatçılıq meyilləri nəticəsində yaranan bu böhran ölkənin bütün bölgələrində olduğu kimi, qədim və zəngin tarixə malik Şamaxı şəhərinin və rayonunun da həyatına, taleyinə dərindən təsir göstərmişdir. Torpaqlarımızın ərazi bütövlüyünün qorunması, erməni silahlı qüvvələrinin qarşısının alınması hər bir azərbaycanlı kimi, şamaxılıların da mühüm vəzifəsinə çevrilmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə Şamaxı şəhərindən və rayonun digər yaşayış məntəqələrindən olan hərbi qulluqçular, könüllülər cəbhənin müxtəlif qaynar nöqtələrinə yollanaraq qəhrəmanlıq nümayiş etdirmişlər. Həmin dövrdə ölkədə hökm sürən mürəkkəb hərbi-siyasi böhran və nizami ordunun formalaşma mərhələsi əhalinin səfərbər olunmasını zəruri edirdi. Şamaxı sakinləri də bu çağırışa qoşularaq Vətənin müdafiəsində dayandılar. Müharibə nəticəsində Şamaxıdan olan çoxsaylı insan şəhid olmuş, bir çoxları isə sağlamlıqlarını itirərək müharibə veteranı və qazi olmuşlar. 1994-cü ildə atəşkəs əldə olunmasına baxmayaraq, münaqişə öz ədalətli həllini tapmamışdı. Sonrakı illərdə Azərbaycan milli ordusunun gücləndirilməsi, hərbi hazırlığın artırılması və xalqımızın qələbə əzminin qorunub saxlanıldığı dövrdə Şamaxıdan olan gənclər də həqiqi hərbi xidmətə çağırılaraq ölkənin müdafiə qüdrətinin möhkəmlənməsinə töhfə verdilər. Bu iradənin və illərlə davam edən mübarizənin nəticəsi 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsində özünü göstərdi. Şamaxı rayonu 44 günlük müharibə tarixində öz qəhrəman övladlarının şücaəti ilə xüsusi yer tutdu. Müharibə zamanı Şamaxıdan olan hərbi qulluqçular və zabitlər cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində döyüş əməliyyatlarında iştirak etdilər. Vətən müharibəsi şəhidlərindən Şamaxı şəhərində anadan olmuş Ağacan Cəbrayılovun və kapitan Anar Heydərovun adları xüsusi ehtiramla yad edilir. 2023-cü ildə Şamaxıda təqdim olunan “44 gün – Tarixi Zəfər” nəşrində verilən məlumata əsasən, Şamaxı rayonundan 44 günlük Vətən müharibəsində 43 nəfər şəhid olmuşdur. Bu rəqəm rayonun şəhər, qəsəbə və kəndlərindən olan insanların ümummilli qələbəyə verdiyi töhfəni əks etdirir. Şamaxı sakinlərinin və ictimaiyyətinin müharibədəki iştirakı yalnız ön xətlə məhdudlaşmamışdır. Arxa cəbhədə də həmrəyliyə xidmət edən tədbirlər görülmüş, şəhid ailələrinə, qazilərə və müharibə veteranlarına diqqət və qayğı göstərilmişdir. Müharibədən sonrakı dövrdə də şəhid ailələrinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, qazi və veteranların məşğulluğunun təmin edilməsi və həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində tədbirlər həyata keçirilmişdir. Şamaxı şəhidlərinin ümumi sayı və xatirəsinin əbədiləşdirilməsi Şamaxı rayonu Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və tarixi torpaqlarının azad olunması uğrunda aparılan mübarizələrdə mühüm rol oynamışdır. Birinci Qarabağ müharibəsindən başlayaraq, 2016-cı ilin Aprel döyüşlərində, eləcə də 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində Şamaxı sakinləri, igid oğulları böyük şücaət göstərmiş, döyüşlərdə fədakarlıqla iştirak etmişlər. Rayonun müxtəlif şəhər, qəsəbə və kəndlərindən cəbhəyə yollanan hərbi qulluqçular Vətən torpaqlarının bütövlüyü uğrunda canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucalmışlar. Şamaxı rayonunun qəhrəman şəhidləri haqqında məlumatlar elmi-publisistik və xatirə xarakterli əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Bu baxımdan, tədqiqatçı-yazar Sevgili Xanəliyevanın 2021-ci ildə nəşr olunan “Ab-ı həyat” kitabı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sözügedən kitab 44 günlük Vətən müharibəsində Şamaxı rayonundan şəhid olmuş 43 nəfərin əziz xatirəsinə, onların həyat və döyüş yollarına həsr edilmişdir. 2023-cü il noyabrın 3-də Şamaxı Rayon Mədəniyyət Mərkəzində təqdim olunan “44 gün – Tarixi Zəfər” nəşrində də rayonun Vətən müharibəsində verdiyi şəhidlərin həyatı, döyüş yolları və göstərdikləri igidliklər haqqında məlumatlar toplanmışdır. Şəhidlərimizin hər biri müxtəlif yaş qruplarını və hərbi ixtisasları təmsil etməklə yanaşı, Vətən qarşısında mənəvi borclarını ləyaqətlə yerinə yetirmişlər. Onların arasında Şamaxı şəhərində anadan olmuş, Vətən müharibəsinin döyüşlərində iştirak edərək 2020-ci il noyabrın 10-da şəhid olmuş Ağacan Cəbrayılovun adı xüsusi ehtiramla çəkilir. O, Vətənə sədaqəti və döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə ölümündən sonra “Vətən uğrunda” və “Hərbi xidmətlərə görə” medalları ilə təltif edilmişdir. Şamaxı rayonunda şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, onların adlarının gələcək nəsillərə ötürülməsi dövlət və ictimaiyyət səviyyəsində diqqət mərkəzində saxlanılır. “Ab-ı həyat” və “44 gün – Tarixi Zəfər” kimi nəşrlər, eləcə də anım tədbirləri və xatirə mərasimləri bu missiyanın mühüm hissəsidir. Bu əsərlər yalnız xatirə salnaməsi deyil, həm də gənc nəslin hərbi-vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində mənəvi mənbədir. İkinci Qarabağ müharibəsi və Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığı 2020-ci il sentyabrın 27-də səhər saatlarında Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhə xətti boyu genişmiqyaslı hücumları və yaşayış məntəqələrinin atəşə tutulması nəticəsində Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatlarına başladı. Bu, otuz ilə yaxın doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların hüquqlarının və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda aparılan Vətən müharibəsi idi. Azərbaycan xalqı ilk günlərdən “Dəmir yumruq” şüarı ətrafında birləşərək dövlətinə və ordusuna dəstək nümayiş etdirdi. Arxa cəbhənin dəstəyi və ümumxalq həmrəyliyi Müharibə dövründə yalnız ön xətdə deyil, ölkənin bütün bölgələrində həmrəylik mühiti formalaşmışdı. Vətəndaşlar cəbhəyə dəstək göstərir, hərbi qulluqçulara ərzaq, geyim və digər zəruri vasitələr göndərirdilər. Gənclər hərbi xidmətə və könüllü fəaliyyətə hazır olduqlarını bildirir, şəhid ailələrinə və qazilərə mənəvi dəstək göstərirdilər. Bu birlik xalqın Vətənə bağlılığının və ordunun arxasında dayanmasının ifadəsi idi. Azərbaycan əsgər və zabitlərinin şücaəti 44 gün davam edən hərbi əməliyyatlar zamanı Azərbaycan əsgər və zabitləri yüksək döyüş ruhu, peşəkarlıq və fədakarlıq nümayiş etdirdilər. Çətin relyefə, möhkəmləndirilmiş mövqelərə və mürəkkəb döyüş şəraitinə baxmayaraq, Azərbaycan Ordusu bir sıra yaşayış məntəqələrini və strateji əraziləri işğaldan azad etdi. Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı istiqamətlərində əldə olunan uğurlar müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərdi. Şuşa əməliyyatı – Azərbaycan hərb tarixinin zirvəsi Vətən müharibəsinin həlledici mərhələlərindən biri Şuşa əməliyyatı oldu. Dağlıq və mürəkkəb relyef şəraitində aparılan döyüşlər Azərbaycan hərbçilərinin hazırlığını, dözümlülüyünü və taktiki bacarığını nümayiş etdirdi. 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşa şəhərinin azad edilməsi xəbəri bütün ölkədə böyük sevinc və qürur hissi yaratdı. Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində həlledici əhəmiyyət daşıdı və 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması prosesinə gətirib çıxaran əsas hadisələrdən biri oldu. İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycan xalqının birliyini, ordunun gücünü və ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində iradəsini nümayiş etdirdi. Bu qələbə şəhidlərin fədakarlığı, qazilərin mübarizəsi və arxa cəbhənin dəstəyi ilə qazanılmış tarixi nailiyyət kimi Azərbaycan xalqının yaddaşında yaşayır. Qarabağ münaqişəsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda apardığı mübarizə ölkəmizin müasir tarixində mühüm yer tutur. Bu mübarizədə Şamaxı rayonunun sakinləri də Birinci Qarabağ müharibəsindən 2020-ci ilin Vətən müharibəsinə qədər böyük fədakarlıq göstərmiş, bir çoxu şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. Şamaxıdan olan şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması və qəhrəmanlıq nümunələrinin gələcək nəsillərə çatdırılması gənclərin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bayramlı Süleyman, Bakı Avrasiya Universitetinin Regionşünaslıq fakültəsinin tələbəsi Geri qayıt |