Azərbaycanın Elm və Təhsil Nazirliyi Gürcüstanda tədrisin Azərbaycan dilində aparıldığı ümumtəhsil məktəblərinin 2026/2027-ci tədris ilində istifadəsi üçün 22 050 ədəd dərslik göndərib.

Şəffaflıq.az xəbər verir ki, 18 adda "Azərbaycan dili" və "Ədəbiyyat" dərslikləri sentyabrın 8-də Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyinin vasitəsilə Gürcüstanın Təhsil və Elm Nazirliyinə təqdim edilib.

Proses Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyində təhsil məsələləri üzrə müşavir Fuad Çıraqovun iştirakı ilə baş tutub.

Dərsliklər Gürcüstanın Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən ölkədəki azərbaycandilli məktəblərə paylanacaq.

Qeyd edək ki, Azərbaycan və Gürcüstan arasında ümumtəhsil müəssisələrində istifadə olunan ana dili və ədəbiyyat dərsliklərinin mübadiləsi 1996-cı ildən həyata keçirilir. Bu əməkdaşlıq 21 fevral 2022-ci ildə imzalanmış "Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi ilə Gürcüstanın Təhsil və Elm Nazirliyi arasında təhsil sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş" çərçivəsində də davam etdirilir.

Azərbaycan Gürcüstanda Azərbaycan dilində təhsil alan şagirdlər üçün dərsliklərin göndərilməsinə 1994-cü ildən başlayıb.

Birinci tip diabet əslində tək xəstəlik deyil, iki genetik və bioloji cəhətdən fərqli vəziyyət ola bilər.

Şəffaflıq.az-ın məlumatına görə, ABŞ və Böyük Britaniyadan olan alimlər iki HLA gen variantını - DR3 və DR4-ü nəzərə alaraq, diabet xəstələrinin ilk geninin təhlilini apardıqdan sonra bu nəticəyə gəliblər. Nəticələr "Diabetologia" jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatçılar 1-ci tip diabetli 9 091 nəfərin və 14 157 sağlam iştirakçının genetik məlumatlarını müqayisə ediblər. Təhlil HLA-DR3 və HLA-DR4 variantları olan xəstələr arasında təkcə genetik meyl baxımından deyil, həm də xəstəliyin inkişafının mümkün mexanizmlərində əhəmiyyətli fərqlər aşkar edib.

Alimlər HLA-DR3 variantində mast hüceyrələrinin işləməsinə təsir edən genlərlə əlaqə aşkarlayıblar – bunlar iltihaba və bədənin yad maddələrə reaksiyasına qatılan immun hüceyrələrdir.

"Əksinə, HLA-DR4 ilə bədənin hüceyrələrinə birbaşa hücum edə bilən T hüceyrələri əsas rol oynayır. Məhz bu autoimmun proses mədəaltı vəzdə insulin istehsal edən beta hüceyrələrinin məhvinə gətirib çıxarır", - alimlər izah ediblər.

Hər iki genetik variant eyni diaqnozun yaranma ehtimalını artırır, amma xəstəlik fərqli bioloji mexanizmlərlə başlaya bilər. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bu qruplar arasındakı fərqlər o qədər aydındır ki, onları xəstəliyin ayrı-ayrı alt növləri kimi nəzərdən keçirmək olar.

Payız fəsli Azərbaycana sentyabrın 23-ü Bakı vaxtı ilə saat 04:05:08-də daxil olacaq.

Şəffaflıq.az xəbər verir ki, bu barədə BDU-nun Astrofizika kafedrası məlumat yayıb.

Bildirilib ki, həmin an "payız bərabərliyi" adlanır. Bu zaman gecə ilə gündüz demək olar ki, bərabərləşir və Günəş düz şərqdə doğub, qərbdə batır. Lakin atmosfer refraksiyası və Günəş diskinin bucaq ölçüsü səbəbindən gündüzün uzunluğu tam olaraq 12 saat olmur və gecədən bir qədər artıq olur. Günəş illik hərəkəti zamanı göy ekvatorunu kəsərək, Şimal yarımkürəsindən Cənub yarımkürəsinə keçir. Həmin andan Şimal yarımkürəsində payız, Cənub yarımkürəsində isə yaz fəsli başlayır. Bundan sonra Şimal yarımkürəsində gündüzlər tədricən qısalır, gecələr isə uzanmağa başlayır.

2026-cı ildə astronomik payız 89 gün 21 saat 45 dəqiqə 1 saniyə davam edəcək və 22 dekabrda baş verəcək qış günəşduruşu ilə başa çatacaq. Həmin andan etibarən Şimal yarımkürəsində astronomik qış, Cənub yarımkürəsində isə astronomik yay başlayacaq.

Yardımlı rayonunda aparılan arxeoloji qazıntı zamanı gənc insana məxsus olan sümüklər aşkarlanıb.

Bu barədə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun aparıcı elm işçisi, tarix üzrə professor və doktoru, dosent Anar Ağalarzadə məlumat verib.

O qeyd edib ki, əsasən Yardımlıda aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində qədim dəfn ənənələri haqqında təsəvvür əldə etmək mümkündür:

"Yardımlı rayonunun yüksək dağlıq ərazilərində arxeoloji qazıntılar zamanı qədim dəfn adətlərinə dair yeni faktlar üzə çıxarılıb. Ögü kurqanlarında aparılan tədqiqatlar nəticəsində insan qalıqları, saxsı qab fraqmentləri və ritual xarakterli əşyalar aşkarlanıb. Tapıntıların bölgədə Son Tunc və Erkən Dəmir dövründə yaşamış tayfaların həyat tərzi və inancları barədə mühüm məlumat verəcəyi gözlənilir. 12 nəfərlik arxeoloji heyət Ögü kurqanında qazıntı işlərinə avqustun sonlarından başlayıb. Əkin sahələrinin arasında yerləşən abidənin üst qatında, təxminən 40 santimetr dərinlikdən sonra insan skeleti və saxsı qab fraqmentləri üzə çıxıb".

Professor bildirib ki, qazıntıların əsas məqsədi yüksək dağlıq ərazidə yaşamış qədim tayfaların dəfn mədəniyyətlərini öyrənmək, eyni zamanda, onların istehsal təsərrüfatını, sənətkarlıq və məişətini araşdırmaqdır: "İlkin tapıntılar kurqanın eramızdan əvvəl X-IX əsrlərdə də istifadə olunduğunu göstərir. Arxeoloqlar mərkəzi kameraya doğru irəlilədikcə dəfnlə bağlı daha qədim faktların çıxacağı istisna edilmir".

AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutun aparıcı elmi işçisi, antropoloq Dmitriy Kiriçenko deyib ki, ilkin nəticələrə görə, kurqanda aşkarlanan sümüklər gənc insana məxsusdur:

"Ola bilər, cavan qadın sümükləridir. Bunu qazıntılar başa çatdıqdan sonra tam dəqiqləşdirə biləcəyik. Sümükləri və kəlləni bərpa edəcəyik. Bu insanın dişində diş daşı və fiziki stressmarkerlər aşkarlanıb. Bu əlamətlər insanın dağ zonasında çox hərəkət etdiyini göstərir".

Ögü kurqanı yüksək dağlıq ərazidə tədqiq olunan ilk iri ölçülü kurqan kimi də diqqət çəkir. Ətrafda bu tipli daha 10-a yaxın kurqan qeydə alınıb. Kurqanın örtüyündən tapılanlar isə yalnız insan qalıqları deyil. Orada tapılan daşdan hazırlanmış əmək aləti və ritual xarakterli olduğu ehtimal edilən nazik daş lövhə də tədqiqatçıların maraq dairəsindədir. Nəticələrin bölgənin Son Tunc və Erkən Dəmir dövrü mədəniyyətinə dair yeni elmi məlumatlar ortaya çıxaracağı gözlənilir.

Qeyd edək ki, ərazidə həcmindən və aşkar ediləcək artefaktların təyinatından asılı olaraq arxeoloji qazıntılar hələ bir müddət davam edəcək.

Şəffaflıq.az

2026-cı ildə "Formula 1" Azərbaycan Qran-prisi dövründə yarışların keçiriləcəyi ərazilərdə yerləşən ümumtəhsil müəssisələrində tədris onlayn təşkil olunacaq.

Bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən (MÜTDA) məlumat verilib.

Qeyd olunub ki, bu barədə məktəb rəhbərliyinə və valideynlərə məlumat veriləcək.

Azərbaycan Qran-prisi sentyabrın 24-26-da keçiriləcək.

Şəffaflıq.az

Avqustun 20-dən başlayan şagirdlərin elektron yerdəyişməsi prosesi yekunlaşır.

Bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, sy.edu.az elektron sistemi vasitəsilə ümumi təhsil müəssisələrinə sorğu yerləşdirmə prosesi 7 sentyabr saat 12:00-da dayandırılacaq. Həmin müddətə qədər sorğu yerləşdirən valideynlər 10 sentyabr saat 15:00-a qədər övladlarının sənədlərini yerdəyişmə etdikləri ümumi təhsil müəssisəsinə təqdim etməlidirlər. Qeyd edək ki, yerdəyişmə prosesi başa çatdıqdan sonra tamamlanmayan sorğular və növbələr avtomatik olaraq sistem tərəfindən silinəcək.

Şəffaflıq.az

Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) tabeliyindəki ümumi təhsil müəssisələrində yeni tədris ilinə hazırlıq işləri çərçivəsində təhsil müəssisələrində sanitar-gigiyenik və dezinfeksiya işləri həyata keçirilir.

BU barədə BŞTİ-dən məlumat verilib.

Bildirilib ki, yeni tədris ili ərəfəsində məktəblərin tədris avadanlıqları ilə təminatı, sinif otaqlarının və digər təlim məkanlarının hazırlıq vəziyyətinin yoxlanılması, ərazilərin abadlaşdırılması, həmçinin təhsil müəssisələrinin tam hazır vəziyyətə gətirilməsi istiqamətində zəruri işlər görülür.

Məqsəd şagirdlərin müasir, təhlükəsiz və sağlam təhsil mühitində təhsil almalarını təmin etmək, təlim prosesinin keyfiyyətli təşkili üçün zəruri şəraiti yaratmaq, eləcə də təhsil müəssisələrinin yeni tədris ilinə tam hazırlığını təmin etməkdir.

Şəffaflıq.az

Mayın 6-dan etibarən həyata keçirilən 2026–2027-ci tədris ili üzrə uşaqların I sinfə elektron qəbulu prosesi 3 sentyabr saat 18:00-da başa çatacaq.

Bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən (MÜTDA) məlumat verilib.

Qeyd edilib ki, bu günədək 124 mindən artıq uşağın birinci sinfə qəbul prosesi tamamlanıb. Nəzərinizə çatdırırıq ki, qəbul prosesi www.mektebeqebul.edu.az portalı vasitəsilə elektron şəkildə həyata keçirilir.

İnternetə çıxış imkanı olmayan vətəndaşlar isə aidiyyəti üzrə alternativ qeydiyyat mərkəzlərinə, Agentliyin və yerli idarələrin çağrı mərkəzlərinə, ASAN xidmət mərkəzlərinə müraciət edə bilərlər:

"Həmçinin bildiririk ki, üzrlü səbəblərdən I sinfə qəbul prosesində gecikən uşaqların ümumi təhsil müəssisələrinə elektron qəbulu sentyabr ayı ərzində yenidən aktivləşdiriləcək"

Şəffaflıq.az

Bakının Yasamal rayonunda fəaliyyət göstərən 98 saylı uşaq bağçasında təlim-tərbiyə alan uşağın qanında psixotrop maddə aşkalanması iddiası ilə bağlı araşdırma aparılır.

Bu barədə Bakı Şəhər üzrə Təhsil İdarəsindən bildirilib.

Xatırladaq ki, sosial şəbəkələrdə bir həftə əvvəl 98 saylı uşaq bağçasına gedən uşaqda qeyri-adi davranışlar müşahidə edildiyi və aparılan analizlər zamanı onun qanında psixotrop dərman maddəsinin olduğu iddia edilib.

Şəffaflıq.az

Təhsilverənlərin təkrar sertifikatlaşdırılması prosesinin müsahibə mərhələsinə başlanılır.

Bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən (MÜTDA) məlumat verilib.

Bildirilib ki, təhsilverənlərin təkrar sertifikatlaşdırılması prosesinin müsahibə mərhələsinin keçiriləcəyi tarix və məkan barədə məlumatlar müəllimlərin şəxsi kabinetlərinə göndərilib.

Namizədlər şəxsi kabinetlərinə daxil olaraq müvafiq məlumatlarla tanış ola bilərlər.

Qeyd edək ki, 3 sentyabrdan etibarən təkrar sertifikatlaşdırma prosesinin müsahibə mərhələsi təşkil olunacaq. Nəzərinizə çatdırırıq ki, test imtahanında keçid balı toplayan şəxslərin əməkhaqqına 10 faiz, 51 bal və daha yüksək nəticə əldə edən şəxslərin əməkhaqqına isə 35 faiz əlavə tətbiq ediləcək. Əlavələr müsahibə mərhələsində uğur qazanan müəllimlərin əməkhaqqına tətbiq olunacaq. Təkrar sertifikatlaşdırmanın müsahibə mərhələsində iştirak edəcək müəllimlər şəxsi kabinetlərində qeyd olunan tarix və məkana uyğun olaraq prosesdə iştirak etməlidirlər.

Şəffaflıq.az